Manchester United đang chìm trong vòng xoáy trung bình. Từ vị trí thứ 15 mùa trước, họ chỉ leo lên được hạng 8 ở mùa giải 2023/24. Thành tích bất ổn kéo dài với hiệu số bàn thắng thua bằng 0 hoặc âm trong 3/4 mùa gần nhất. Sự tầm thường dường như đã trở thành 'thương hiệu' mới của Quỷ đỏ.
Vậy mà, giữa lúc đang xếp thứ 5 Premier League, MU đã bất ngờ sa thải HLV Ruben Amorim mà chưa có kế hoạch thay thế cụ thể. Hành động tưởng như điên rồ này lại không phải là duy nhất. Ở một giải đấu khác, Real Madrid - đội bóng giàu có bậc nhất thế giới, cũng vừa chia tay Xabi Alonso sau một trận thua ở Siêu Cúp Tây Ban Nha, một giải đấu không mấy quan trọng. Điều trớ trêu là ở thời điểm đó, Real vẫn đang trên đà giành vé thẳng vòng knock-out Champions League và chỉ kém nhà đầu bảng La Liga 4 điểm.
Cả hai gã khổng lồ đều đang nắm trong tay cơ hội lớn cho mùa giải: Real Madrid tranh chấp cả La Liga lẫn Champions League, còn MU thì cửa dự Champions League mùa sau vẫn rộng mở. Thế nhưng, họ lại chọn con đường giống nhau: sa thải HLV đắt giá và bổ nhiệm người tạm quyền. MU chọn Michael Carrick với hợp đồng ngắn hạn, còn Real giao phó cho Álvaro Arbeloa - một cựu cầu thủ chưa có kinh nghiệm cầm quân chuyên nghiệp.
Phải chăng hành động này ngầm truyền tải một thông điệp: Vai trò của HLV trưởng không quan trọng như chúng ta vẫn nghĩ?
HLV Có Thực Sự Là Yếu Tố Quyết Định?
Nhiều nghiên cứu học thuật về bóng đá đã chỉ ra một kết luận gây sốc: Phần lớn các huấn luyện viên không tạo ra sự khác biệt quá lớn đến thành tích của đội bóng. Họ thường tập trung quanh mức trung bình, và chỉ một số ít ngoại lệ như Pep Guardiola hay Jürgen Klopp mới thực sự tạo ra giá trị cộng thêm đáng kể.
Lý do đầu tiên rất đơn giản: HLV không trực tiếp thi đấu. Johan Cruyff từng nói: "Nếu cầu thủ của bạn giỏi hơn đối thủ, 90% thời gian bạn sẽ thắng." Chất lượng cầu thủ vẫn là yếu tố nền tảng. Thứ hai, nguồn cung HLV có khả năng làm tốt công việc này rộng hơn nhiều so với nguồn cung cầu thủ đẳng cấp thế giới.
Một nghiên cứu năm 2010 với tiêu đề 'The performance of football club managers: skill or luck?' còn đi đến kết luận thú vị hơn: Trong số 60 HLV được phân tích, phương án "không có HLV chính thức" lại nằm trong top 9 lựa chọn tốt nhất. Điều này có thể xuất phát từ việc các cầu thủ thường nỗ lực hơn trong ngắn hạn khi tương lai của họ bị đe dọa bởi một vị trí HLV không ổn định.
Rủi Ro Và Cơ Hội Từ Những 'Thuyền Trưởng Tạm'
Lịch sử bóng đá không thiếu những câu chuyện thành công từ HLV tạm quyền. Roberto Di Matteo dẫn dắt Chelsea vô địch Champions League 2012. Hansi Flick từ vị trí tạm quyền đã đưa Bayern Munich lên ngôi vô địch châu Âu. Hay xa hơn, Mario Zagallo từng dẫn dắt Brazil vô địch World Cup 1970 chỉ vài tháng sau khi nhận ghế tạm quyền.
Tuy nhiên, rủi ro là có thật. Khi bạn chọn một HLV từ nhóm ít kinh nghiệm và sẵn sàng nhận công việc tạm bợ, nguy cơ thuê phải người kém cỏi là cao hơn. Tottenham là minh chứng rõ ràng với hai thời kỳ thảm họa của Cristian Stellini và Ryan Mason sau khi Antonio Conte ra đi.
Động thái của MU và Real Madrid có thể là một canh bạc được tính toán. Nếu chỉ có một vài HLV thực sự làm đội bóng mạnh lên, thì việc dành thêm thời gian để tìm đúng người là hợp lý, đặc biệt khi thị trường HLV chất lượng cao sẽ sôi động hơn sau World Cup mùa hè. Trong lúc chờ đợi, một phương án giá rẻ để kết thúc mùa giải có vẻ thiết thực hơn là vội vã ký một bản hợp đồng dài hạn đầy rủi ro khác.
Kịch bản có khả năng cao nhất từ giờ đến cuối mùa là cả MU và Real Madrid tiếp tục thi đấu ở đúng mức phong độ đã khiến hai vị HLV tiền nhiệm của họ mất ghế. Quyết định thuê HLV luôn tốn kém và có thể làm thay đổi cục diện, nhưng cũng rất có thể nó chẳng tạo ra khác biệt gì đáng kể. Đó chính là nghịch lý đầy mạo hiểm trên chiếc ghế thuyền trưởng ở bóng đá đỉnh cao.
Theo Ryan O’Hanlon, ESPN
